Demann Dokiman ak Klarifikasyon sou Referandòm lan

Demann Dokiman ak Klarifikasyon sou Referandòm lan

Demann Dokiman ak Klarifikasyon sou Referandòm lan

Pou Gouvènman Repiblik Ayiti

Kopi pou Konsèy Elektoral Pwovizwa (KEP)

Mesye dam reprezantan Gouvènman,

Nan non ITIYAyiti, n ap mande nou mete dokiman ak eksplikasyon ki nesesè disponib pou tout sitwayen ka egzamine chanjman nou pwopoze nan Konstitisyon Ayiti-a. Dekrè elektoral ki pibliye 2 jen 2026 la prevwa yon vòt «*WI» oswa «NON*» menm jou ak premye tou eleksyon prezidansyèl ak lejislatif yo. Daprè kalandriye KEP-a, dat ki prevwa kounye-a se 13 desanm 2026, depi kondisyon sekirite ak finansman pèmèt sa. Nou mande nou reponn kesyon ki anba yo alekri epi rann dokiman ki apiye repons nou yo aksesib pou tout moun.

1. *Tèks final la ak piblikasyon ofisyèl li:* Tanpri ba nou tèks konplè ak final chak chanjman nou pwopoze-a, ansanm ak nimewo ak dat edisyon "*Le Moniteur"* kote yo pibliye yo. Nou mande vèsyon ki aksesib an kreyòl ak fransè jan atik 5 Konstitisyon-an prevwa. Atik 194 dekrè-a mande pou chanjman yo pibliye omwen 90 jou anvan vòt la. Pou yon vòt ki prevwa 13 desanm, dat limit sa te 14 septanm 2026. Tanpri idantifye piblikasyon ofisyèl ki montre nou respekte egzijans sa. Si piblikasyon-an pa fèt anvan dat sa, esplike ki mezi nou prevwa pran konsènan kalandriye-a.

2. *Eksplikasyon sou chanjman yo:* Tanpri bay yon konparezon, atik pa atik, ant pwopozisyon yo ak Konstitisyon ki an vigè kounye-a. Eksplike kisa chak chanjman ta fè, kilè y ap antre an vigè, epi ki règ ki ta aplike apre yon rezilta « WI » oswa « NON ». Eksplike tou ki konsekans yon apwobasyon ta genyen pou moun yo eli menm jou-a.

3. *Baz konstitisyonèl:* Tanpri pibliye analiz jiridik gouvènman an sou atik 284-3 Konstitisyon 1987 la, jan yo te amande l. Nou mande nou eksplike sou ki baz legal nou vle soumèt chanjman konstitisyonèl yo bay yon ratifikasyon popilè, epi ki diferans nou fè ant pwosedi sa ak entèdiksyon yon referandòm ki vize modifye Konstitisyon-an.

4. *Kesyon ki sou bilten vòt la:* Atik 220.1 prevwa yon sèl kesyon kote elektè-a dwe chwazi « WI » oswa « NON » pou chanjman nou pwopoze yo. Tanpri esplike poukisa chanjman yo prezante ansanm, epi ki jan yon moun ki dakò ak kèk nan yo men ki pa dakò ak lòt yo kapab fè chwa.

5. *Kondisyon pou tout moun patisipe sou menm baz:* An kowòdinasyon ak KEP-a, tanpri pibliye kritè n ap itilize pou deside si sekirite diminye pou òganize eleksyon. Bay detay sou dispozisyon pou moun k ap deplase, sitwayen ki pèdi pyès idantite yo, moun ki gen andikap, ak *Ayisyen ki kalifye pou vote men k ap viv aletranje*. Di kilès ki pral evalye kondisyon sa yo ak kilè evalyasyon an ap vin piblik.

6. *Obsèvasyon, konte vòt ak rekou:* Nou mande nou fè KEP-a pibliye pwosedi pou akredite obsèvatè yo, aksè yo nan biwo vòt ak nan sant tabilasyon, fason pwosè vèbal chak biwo vòt ap disponib, fason y ap konpare rezilta lokal ak total yo anonse, ansanm ak delè ak pwosedi pou depoze kontestasyon.

Nou mande yon rankont ak reprezantan ki gen otorite pou reponn kesyon sa yo, avèk yon ajannda nou dakò sou li davans. Tanpri voye yon repons ekri, dokiman nou mande yo ak yon pwopozisyon dat pou rankont lan nan dis jou ouvrab apre nou resevwa lèt sa sou imèl *kotakot@itiyayiti.com*. Nou gen entansyon mete kesyon nou yo ak repons ofisyèl yo devan piblik la pou sitwayen ki gen opinyon diferan kapab egzamine menm enfòmasyon yo.

Demach nou an vize jwenn repons legal ki klè epi ede sitwayen yo patisipe avèk bon jan enfòmasyon, san laperèz, e sou menm baz. N ap egzamine repons nou yo avèk atansyon. Si dokiman ofisyèl yo montre gen yon erè nan materyèl piblik nou yo, n ap korije erè sa.

Tanpri resevwa, Mesye dam, salitasyon nou avèk respè.

*Wilsonn Telimo Lwi,*

Prezidan *ITIYAyiti*

Nou Kòtakòt pou Ayiti Otonòm

Dokiman referans

- Dekrè elektoral 2 jen 2026 la, atik 73.1, 194 rive 197 ak 220.1, *Le Moniteur*, nimewo espesyal 27 : [https://cephaiti.ht/cadre-legal/](https://cephaiti.ht/cadre-legal/)

- Kalandriye elektoral KEP pou 2026–2027 : [https://cephaiti.ht/publication-officielle-du-calendrier-electoral-2026-2027/](https://cephaiti.ht/publication-officielle-du-calendrier-electoral-2026-2027/)

- Konstitisyon 1987 la, jan yo te amande l, atik 284-3: [https://www.courdecassation.ht/publication/a](https://www.courdecassation.ht/publication/a)